चाडपर्वपछि कलेजो र पेटको हेरचाह
Liver and Digestive Disease Center (LDDC)
चाड सकियो, अब पेटले के भन्दैछ? दशैँ–तिहारपछि कलेजो र पेटको हेरचाह
दशैँको मासु, टीकाको भोज, तिहारको सेलरोटी र मिठाई, साथीभाइसँग देउसी–भैलो र अबेरसम्मको जमघट। चाडपर्व भनेको खुसी, परिवार र मीठो खानाको समय हो। तर चाड सकिएपछि धेरैलाई एउटै कुरा महसुस हुन्छ: पेट भारी, ग्यास, अमिलो डकार, थकाइ र "केही ठीक छैन" जस्तो अनुभव।
यो सामान्य हो, तर यसलाई बेवास्ता गर्नु हुँदैन। हाम्रो शरीरको "फिल्टर" अर्थात् कलेजो र खाना पचाउने पाचन प्रणालीले चाडको पूरै भार बोकेको हुन्छ। अब तिनलाई पनि आराम र हेरचाह चाहिन्छ।
चाडपर्वमा कलेजो र पेटमा के हुन्छ?
कलेजोले खानाबाट आएको बोसो, चिनी, रक्सी र औषधिलाई प्रशोधन गर्छ। चाडको बेला यी सबै एकैपटक धेरै हुन्छन्:
- धेरै मासु र तारेको खाना: खसी, बोका, सेकुवा, सेलरोटी र पकौडाले पेटमा बोसोको मात्रा बढाउँछ, जसले अपच र ग्यास गराउन सक्छ।
- मिठाई र चिनी: लड्डु, बर्फी, अनरसा र चिनी हालेको चियाले कलेजोमा बोसो जम्ने (फ्याटी लिभर) सम्भावना बढाउँछ।
- रक्सी: केही दिनसम्म लगातार पिउँदा कलेजोमा सिधै असर पर्छ।
- अनियमित खाने र सुत्ने बानी: अबेर खाने, अबेर सुत्ने र शारीरिक गतिविधि कम हुँदा पाचन बिग्रन्छ।
- पानी कम पिउने: यसले कब्जियत बढाउँछ।
एक–दुई दिनको भोजले स्वस्थ शरीरलाई ठूलो हानि गर्दैन। तर पहिलेदेखि नै फ्याटी लिभर, हेपाटाइटिस बी वा सी, मधुमेह वा ग्यास्ट्रिकको समस्या भएकाहरूका लागि चाडको यो भार बढी जोखिमपूर्ण हुन सक्छ।
शरीरले दिने यी संकेतलाई बेवास्ता नगर्नुहोस्
चाडपछि केही दिन पेट अलि गडबड हुनु सामान्य हो। तर तलका लक्षण एक–दुई हप्तासम्म रहिरहे वा बढ्दै गए भने डाक्टरलाई देखाउनुहोस्:
- लगातार पेट दुख्ने, पेट फुल्ने वा छाती पोल्ने
- बारम्बार वाकवाकी लाग्ने वा बान्ता हुने
- दिसा कालो हुने वा दिसामा रगत देखिने
- आँखा वा छाला पहेँलो हुने (जन्डिस)
- पेट वा खुट्टा सुन्निने
- कारण बिना तौल घट्ने वा भोक नलाग्ने
- आराम गर्दा पनि नहट्ने थकाइ
रगत बान्ता भए, दिसा कालो भए वा आँखा पहेँलो देखिए ढिला नगरी तुरुन्तै उपचार लिनुहोस्।
चाडपछि कलेजो र पेटलाई "रिसेट" गर्ने सजिला उपाय
कुनै महँगो "डिटक्स" वा टनिक चाहिँदैन। कलेजो आफैँ सफा गर्न सक्ने अंग हो, उसलाई सहयोग मात्र चाहिन्छ।
- सादा घरको खाना फर्काउनुहोस्। दाल, भात, हरियो सागसब्जी र गेडागुडी खानुहोस्। भात अलि कम र तरकारी बढी राख्नुहोस्।
- बाँकी मिठाई र मासु बिस्तारै सक्ने होइन, बाँड्ने। "खेर जान्छ" भनेर हप्तौँसम्म बाँकी परिकार नखानुहोस्।
- चियामा चिनी घटाउनुहोस्। दिनको कप पनि कम गर्नुहोस्।
- रक्सीलाई कम्तीमा केही हप्ता बिदा दिनुहोस्। कलेजोको समस्या भएकाले रक्सी पूर्ण रूपमा छोड्नु नै उत्तम हो।
- प्रशस्त पानी पिउनुहोस्। मही, कागती पानी (चिनी बिना) र तातो पानी राम्रो विकल्प हुन्।
- दिनमा कम्तीमा ३० मिनेट हिँड्नुहोस्। बिहानको हिँडाइ वा खाना खाएपछि छोटो हिँडाइले पाचनमा मद्दत गर्छ।
- समयमै सुत्नुहोस्। चाडको अबेर सुत्ने बानी अब बदल्ने बेला भयो।
- आफैँ औषधि नखानुहोस्। ग्यासको चक्की, दुखाइको औषधि वा जडीबुटी लामो समय डाक्टरको सल्लाहबिना खाँदा कलेजो र पेटमा असर पर्न सक्छ।
जाँच किन जरुरी छ?
कलेजोलाई "मौन अंग" भनिन्छ। फ्याटी लिभर, हेपाटाइटिस बी वा सी जस्ता धेरै समस्याले सुरुमा कुनै लक्षण देखाउँदैनन्। लक्षण देखिँदासम्म रोग धेरै अगाडि बढिसकेको हुन सक्छ।
चाड सकिएपछिको समय नियमित स्वास्थ्य जाँचका लागि राम्रो अवसर हो, विशेष गरी यदि तपाईं:
- नियमित रूपमा रक्सी पिउनुहुन्छ
- तौल बढी छ वा पेटमा बोसो जमेको छ
- मधुमेह, उच्च रक्तचाप वा कोलेस्टेरोलको समस्या छ
- पहिले कहिल्यै कलेजोको जाँच गराउनुभएको छैन
- परिवारमा कसैलाई कलेजोको रोग वा हेपाटाइटिस बी छ
- बारम्बार ग्यास्ट्रिक, अपच वा कब्जियतले सताउँछ
रगत जाँच (जस्तै LFT), हेपाटाइटिसको जाँच र आवश्यक परे अल्ट्रासाउन्डले समस्या सुरुमै पत्ता लगाउन मद्दत गर्छ। सुरुमै थाहा पाए धेरैजसो समस्या खानपान र जीवनशैली सुधारेर मात्र पनि नियन्त्रण गर्न सकिन्छ।
LDDC: कलेजो र पेटको पूर्ण जाँच, एकै ठाउँमा

Liver and Digestive Disease Center (LDDC), बानेश्वर, काठमाडौँ, कलेजो र पाचन प्रणालीका रोगका लागि मात्र समर्पित केन्द्र हो। यहाँ परामर्शदेखि आधुनिक जाँचसम्म सबै एकै ठाउँमा पाइन्छ, त्यसैले तपाईंलाई अस्पताल–अस्पताल धाउनु पर्दैन।
विशेषज्ञ डाक्टरहरू
- हेपाटोलोजिस्ट (कलेजो रोग विशेषज्ञ): फ्याटी लिभर, हेपाटाइटिस बी र सी, रक्सीले हुने कलेजो रोग र सिरोसिसको उपचार र नियमित फलोअप।
- ग्यास्ट्रोइन्टेरोलोजिस्ट (पेट तथा आन्द्रा रोग विशेषज्ञ): ग्यास्ट्रिक, एसिडिटी, अल्सर, अपच, कब्जियत, पखाला र पेट दुखाइको कारण पत्ता लगाएर उपचार।
सामान्य डाक्टरले "ग्यास्ट्रिक होला" भनेर औषधि दिन सक्छन्। तर लक्षण बारम्बार दोहोरिन्छ भने त्यसको जरा पत्ता लगाउन विशेषज्ञ नै चाहिन्छ।
हाम्रा मुख्य जाँच सेवाहरू
|
सेवा |
यो के हो? |
कहिले गराउने? |
|---|---|---|
|
इन्डोस्कोपी |
मुखबाट पातलो क्यामेरा पठाएर खानानली, आमाशय र सानो आन्द्राको सुरुको भाग सिधै हेर्ने जाँच। |
औषधिले नहट्ने ग्यास्ट्रिक वा छाती पोल्ने, निल्न गाह्रो हुने, बारम्बार वाकवाकी, रगत बान्ता वा कालो दिसा भएमा। |
|
कोलोनोस्कोपी |
ठूलो आन्द्राभित्र क्यामेराले हेर्ने जाँच। सानो पोलिप (मासुको डल्लो) भेटिए त्यहीँ हटाउन पनि सकिन्छ। |
दिसामा रगत, दिसा गर्ने बानीमा लामो परिवर्तन, लामो कब्जियत वा पखाला, कारण नखुलेको तौल घट्ने भएमा। उमेर पुगेपछि आन्द्राको क्यान्सरको स्क्रिनिङका लागि पनि। |
|
इलास्टोग्राफी (लिभर स्क्यान) |
सुई नलाग्ने, नदुख्ने, केही मिनेटमै हुने स्क्यान। कलेजोमा कति बोसो छ र कलेजो कति कडा भएको छ (फाइब्रोसिस) नाप्छ। |
अल्ट्रासाउन्डमा फ्याटी लिभर देखिएमा, हेपाटाइटिस बी वा सी भएमा, नियमित रक्सी पिउनेहरू, मधुमेह वा तौल बढी भएकाहरू। |
इन्डोस्कोपी र कोलोनोस्कोपीको नाम सुन्दा धेरैलाई डर लाग्छ। तर अनुभवी टोली र उचित तयारीसँग यी जाँच सुरक्षित र छिटो हुन्छन्। जाँच अघि के गर्ने भन्ने पूरा जानकारी हामी दिन्छौँ।
किन LDDC?
- कलेजो र पेटमा मात्र केन्द्रित: हाम्रो सम्पूर्ण ध्यान यही क्षेत्रमा छ।
- विशेषज्ञ र जाँच एकै ठाउँमा: परामर्श, जाँच र रिपोर्ट बुझाउने काम एउटै छानाभित्र।
- सुरुमै पत्ता, सजिलो उपचार: समस्या सानो हुँदै भेटिए उपचार सरल र कम खर्चिलो हुन्छ।
- सजिलो समय: बिहान ७ बजेदेखि खुला, त्यसैले अफिस जानुअघि नै जाँच गराउन सकिन्छ।
चाड मनायौँ, अब आफ्नो ख्याल गरौँ
चाडपर्वको रमाइलोपछि आफ्नो कलेजो र पेटलाई पनि एकपटक "धन्यवाद" भनौँ। सानो जाँचले ठूलो समस्याबाट बचाउन सक्छ।
📍 ठेगाना: बानेश्वर, काठमाडौँ
🕖 समय: आइतबार–शुक्रबार बिहान ७ बजे–बेलुका ७ बजे, शनिबार बिहान ७–११ बजे
चाडपछि पेट वा कलेजोको चिन्ता छ? हेपाटोलोजिस्ट वा ग्यास्ट्रोइन्टेरोलोजिस्टसँग परामर्श, इन्डोस्कोपी, कोलोनोस्कोपी वा लिभर स्क्यानका लागि आजै LDDC मा सम्पर्क गर्नुहोस्।
यो लेख सामान्य जानकारीका लागि मात्र हो। आफ्नो स्वास्थ्य समस्याबारे डाक्टरसँग परामर्श गर्नुहोस्।
Keywords:
चाडपर्वपछि स्वास्थ्य जाँच, कलेजो जाँच, ग्यास्ट्रिक, फ्याटी लिभर, liver clinic, Kathmandu, LDDC Baneshwor
